ปลาหมอสี ไลอ้อนเฮด เป็นปลาหมอแคระที่จัดอยู่ในตระกูล Steatocranus casuarius ถิ่นอาศัยอยู่ตามลำน้ำคองโก ในอาฟริกากลาง บางประเทศก็เรียกเจ้าตัวนี้ว่า บัฟฟาโร่เฮด (Buffalohead) คำนี้คงไม่ต้องแปลเนอะ อิอิอิ ไลอ้อนเฮดเป็นปลาที่วงขอบตาสีฟ้าสดใสทำให้เป็นปลาที่มีเสน่ห์อย่างมาก ในตัวผู้จะมีหัวโหนกใหญ่ มีชายครีบหลังยาวเป็นเส้น (สามารถสังเกตเพศได้ด้วยการดูชายครีบ) ในตัวขนาดเล็กที่หัวโหนกยังไม่ขึ้น ขนาดตัวจะใหญ่กว่าตัวเมียพอสมควร ข้อมูลจาก ตปท.บอกไว้ว่าโตเต็มที่ประมาณ 4 นิ้ว แต่ที่ผมเคยเห็นและเคยเลี้ยง มันสามารถโตถึง 6 นิ้ว

การเลี้ยง ควรเลี้ยงด้วยน้ำสะอาด ค่าpHที่เหมาะสมอยู่ที่ 6-8 ค่า pH ของน้ำและค่าของเสียในน้ำส่งผลต่อการดำรงชีวิตของปลาชนิดนี้ได้ง่าย ไม่ว่าจะเป็นค่าแอมโมเนีย ค่าไนเตรท พื้นตู้ควรปูด้วยหิน และมีโอ่งใบเล็กวางตะแคงเพื่อให้มันมันได้หลบอาศัย ไลอ้อนเฮดเป็นปลาหากินตามพื้น ไม่ควรเลี้ยงปลาที่หากินในแนวเดียวกัน เพราะจะทำให้เกิดความขัดแย้งได้ง่าย ไม่ควรให้อาหารมากกว่า 1 มื้อในแต่ละวัน ควรเลี้ยงโดยปล่อยกุ้งฝอยเป็น ๆ ตัวเล็ก ๆเอาไว้ เมื่อหิวมันจะจับกินเอง ไม่ควรให้อาการจำพวกไรทะเลจำนวนมาก ๆ หรือบ่อยครั้งในแต่ละวัน เพราะทำให้มันท้องอืดตายได้ง่าย ๆ ชนิดที่คนเลี้ยงไม่ทันรู้ตัว เนื่องเพราะปลาตระกูลนี้ และอีกหลาย ๆ พันธุ์ จะมีลำไส้ที่สั้นกว่าปลาชนิดอื่น ซึ่งจะทำให้การย่อยอาหารของมันช้ากว่าชาวบ้าน บางคนเห็นว่าทั้งวันมันไม่ค่อยกินอะไร กลับมาถึงบ้านจึงให้ไรทะเลซะถุงใหญ่ พอแล้วเห็นมันกินเอา กินเอา อ้ายเราก็ดูด้วยความยินดี เออ! กินเก่งดีแฮะ! ……แต่ไหงตอนเช้าเราตื่นมาดู....อาจจะได้เห็นพวกมันนอนซี้แหง๋...กลิ้งกันเกลื่อนกลาดตามพื้นตู้ได้ ...โปรดระวัง!!!

อุณหภูมิที่เหมาะสมอยู่ที่ 24-28 องศา หมายถึงควรเลี้ยงในที่ร่ม ไม่มีแสงแดดส่องถึง สามารถเลี้ยงในตู้ขนาดเล็กได้ แต่ขนาดตู้ไม่ควรต่ำว่า 20 นิ้ว ไม่จำเป็นต้องเลี้ยงมาก แค่ 1 หรือ 2คู่ก็พอ ควรแยกตัวซื้อในแต่ละคู่เพื่อป้องกันเวลาที่มันจับคู่ผสมพันธุ์แล้วสายเลือดจะชิด และควรซื้อมาเป็นคู่ อย่าให้ตกเศษ เช่นตัวผู้ 2 ตัวเมีย 1 หรือตัวเมีย 2 ตัวผู้ 1 เพราะปลาที่ไม่ได้จับคู่จะถูกไล่ให้ลอยอยู่กลางน้ำหรือผิวน้ำ ลงลึกไม่ได้เพราะปลาที่จับคู่กันมันจะไล่ ที่สำคัญคือควรเลี้ยงตั้งแต่เล็ก เพราะไลอ้อนเฮด เป็นปลาที่มีแปลกมากและหายากในปลาหรือแม้แต่มนุษย์เอง คือเมื่อมันจับคู่กันแล้ว ตัวใดตัวหนึ่งมีอันต้องพลัดพรากไม่ว่าเป็นหรือตาย มันจะไม่จับคู่อีกเลยตลอดชีวิต เป็นเรื่องที่ผมเลี้ยงมันมาก็เจอกับตัวเองเช่นกัน เพราะฉะนั้นการเลี้ยงไลอ้อนเฮดควรเริ่มเลี้ยงตั้งแต่เล็กด้วยเหตุผลที่บอก

ไลอ้อนเฮดเป็นปลาที่มีนิสัยขัดกับหน้าตามาก เพราะเป็นปลาที่รักสงบ น่ารัก สงบเสงี่ยม ขลาดอาย กินน้อย แต่เมื่อชินกับคนจะโผล่หัวออกจากโอ่งมาบ่อย ๆ เป็นปลาที่เลี้ยงง่ายและเพาะพันธ์ง่าย เพียงแค่รักษาให้น้ำสะอาดอยู่เสมอและระวังเรื่องอาหารการกิน ปลาชนิดนี้เป็นปลาที่เลี้ยงลูกดีมาก ขณะที่แม่ปลาพักไข่หรือเลี้ยงลูกอ่อนอยู่ในโอ่ง ตัวผู้จะอยู่ข้างนอก คอยหาอาหารมาให้ ไม่นานตัวแม่จะพาลูกตัวเล็ก ๆ ออกมาจากโอ่งตามเป็นพรวนให้เชยชม เป็นปลาที่ออกลูกไม่เยอะ ประมาณ10-30กว่าตัวต่อครั้ง ตอนตัวเมียไข่และเลี้ยงลูกนั้นจะไม่ค่อยกินอาหาร ไม่ควรปล่อยกุ้งฝอยเป็นไว้เยอะ เพราะปลาตัวผู้ที่ดูแลอยู่นอกโอ่ง บางทีก็จะผลุบเข้าไปช่วยเลี้ยงลูกในโอ่ง โดยการฆ่ากุ้งฝอยเป็นทิ้งทั้งหมดแต่ไม่กิน ซึ่งอาจจะทำให้เศษกุ้งเน่าคาตู้ได้ การให้อาหารควรให้แค่พอดีกิน หรือให้กุ้งฝอยตายตัวเล็กก็ได้ เป็นปลาที่ฝึกให้กินอาหารเม็ดยากมาก แต่ถ้าอดหนัก ๆ ก็พอไหว แต่ไม่ดีเท่าอาหารสด

ตัวผู้ขนาดโตเต็มที่จะมีสีเข้มและมีขนาดใหญ่กว่าตัวเมีย ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการเลี้ยงดูในสภาวะแวดล้อมนั้น ๆ ด้วยเช่นกัน เช่นการเลี้ยงในที่ ๆ มีแสงสว่างมาก ไม่ว่าจะเป็นกลางแจ้ง หรือเลี้ยงในที่ ๆ คนพลุกพล่าน ปลาจะมีสีซีดกว่าสถานที่เลี้ยงในร่มและมีความสงบ เนื่องเพราะเป็นปลาที่มีความระแวดระวังภัยสูง ขี้ตื่น ตกใจง่าย
ในตัวผู้ขนาดใหญ่สีสันจะออกเข้ม และมีหัวโหนกมาก ปัจจุบันในปลาตัวเล็กขนาด 1-1.5นิ้วจะมีราคาขายปลีกอยู่ที่ประมาณ 40-100 บาท หากเป็นปลาตัวใหญ่ หัวโหนกจัด ๆ สำหรับตัวผู้จะมีราคาหลักร้อยยันเจ็ดแปดร้อยบาท จัดเป็นปลาที่น่ารักน่าเลี้ยงตัวหนึ่งครับ ยิ่งแฟน ๆ ปลาหมอแคระแล้ว ไม่น่าพลาดที่จะเลี้ยงยิ่งนัก ....ขอแนะนำครับ!!!